Artykuł XIV

W każdym okręgu, obejmującym przynajmniej sześć tysięcy dusz, będzie jeden urzędnik pojednawczy, mianowany przez Zgromadzenie Reprezentantów; urzędowanie jego na lat trzy oznacza się. Oprócz obowiązku pojednywania czuwać będzie z urzędu nad sprawami małoletnich, równie jak nad procesami, tyczącemi się funduszów i własności, należących do kraju lub instytutów publicznych. W dwojakim tym względzie porozumiewać się będzie z najmłodszym w wieku senatorem, któremu wyraźnie porucza się staranie czuwania nad interesami małoletnich i nad tem wszystkiem, co się spraw odnoszących się do funduszów i własności krajowej dotyczy. W pierwszym znaczeniu urzędnik pojednawczy przewodniczyć będzie w kolegiach, dla spraw małoletnich swojego okręgu postanowionych, albo w radach fimilijnych. Kodeks postępowania oznaczy, w jakich wypadkach udawać się: on ma do senatora, który takowe ostatecznie rozstrzygnie. W drugim znaczeniu urzędnik pojednawczy i senator projektować będą informacje potrzebne do procesu i udzielać pozwolenia do prowadzenia onego. W razie różności zdań w tej mierze, jeżeli rzecz idzie o proces instytutów publicznych, senat stanowić będzie; jeżeli zaś o sprawę małoletnich zdanie senatora przeważa. Kierować także będą tokiem tych procesów przez adwokatów i zapobiegać przerwie ich biegu.

Artykuł XV

Będzie sąd pierwszej instancji i sąd apelacyjny, trzech sędziów w pierwszej instancji, a czterech w sądzie apelacyjnym, łącząc w to ich prezesów, będą dożywotnymi. Inni sędziowie, dodani każdemu z tych sądów w liczbie potrzebnej stosownie do miejscowości, zostawać będą w urzędowaniu przez lat dwa tylko.
Ci sędziowie czasowi zależeć mają od wolnego obioru gmin w tym sposobie, iż każda gmina, używająca praw politycznych, obierze prócz kandydata na sędziów pokoju, jednego także kandydata do miejsc sędziów, wychodzących z trybunału pierwszej instancji, a jednego do miejsc w sądzie apelacyjnym z powodu, iż każde z tych miejsc innych wymaga własności. Zgromadzenie Reprezentantów obierać będzie co lat dwa lub w razie wakansu spomiędzy kandydatów przez gminy wybranych potrzebną liczbę sędziów czasowych bądź to do sądu pierwszej instancji, bądź do sądu apelacyjnego. Sędziowie czasowi mogą być na nowo obieranymi. Dwa te sądy wyrokować będą we wszystkich sprawach bez różnicy ich natury lub stanu osób. Jeżeli wyroki dwóch instancji są zgodne w swoich decyzjach, odwołanie się nie ma miejsca. Jeżeli zaś ich decyzje różnią się w treści. albo jeżeli fakultet prawny uniwersytetu krakowskiego (licząc w to wszystkich doktorów prawa, członkami tegoż uniwersytetu będących) rozstrząsnąwszy akta procesu, uzna, iż jest powód uskarżania się na zgwałcenie prawa lub form istotnych procedury w materii cywilnej, również w wyrokach stanowiących karę śmierci lub infamii, sprawa raz jeszcze odesłana będzie do sądu apelacyjnego, lecz w tym przypadku do liczby sędziów zwyczajnej dołączeni będą wszyscy sędziowie pojednawczy z miasta i cztery osoby, których każda z stron pryncypalnych, podług woli swojej, wybrać może, połowę spomiędzy obywateli. Obecność trzech sędziów potrzebną jest do wyrokowania w pierwszej, pięciu w drugiej, a siedmiu w ostatniej instancji.